اینترنت کودکان خطرناک نیست؛ بی‌قانونی خطرناک است

اینترنت کودکان امروز به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حکمرانی دیجیتال در جهان تبدیل شده است. در حالی که بسیاری از کشورها برای ایجاد یک اینترنت امن برای کودکان قانون‌گذاری‌های دقیق و ساختارمند انجام داده‌اند، در ایران هنوز سیاستی جامع و کودک‌محور برای مدیریت فضای آنلاین وجود ندارد. پرسش اصلی اینجاست: آیا اینترنت ذاتاً برای کودکان خطرناک است، یا آنچه خطر می‌آفریند بی‌قانونی و نبود مسئولیت‌پذیری است؟

تحقیق و تدوین مرجان بزرگیان

چرا اینترنت کودکان به مسئله‌ای جهانی تبدیل شده است؟

به گزارش سرویس ارتباطات از  خبر ICT نسل امروز، نخستین نسل کاملاً دیجیتال است. هویت اجتماعی، آموزش، سرگرمی و حتی روابط عاطفی آن‌ها در بستر آنلاین شکل می‌گیرد. بنابراین موضوع اینترنت امن برای کودکان دیگر یک دغدغه حاشیه‌ای نیست، بلکه مسئله‌ای راهبردی برای آینده جوامع است.

تجربه جهانی نشان می‌دهد که خطر اصلی نه در خود اینترنت، بلکه در این عوامل نهفته است:

• الگوریتم‌های اعتیادآور

• تبلیغات هدفمند پنهان

• نبود سن‌سنجی واقعی

• فقدان مسئولیت حقوقی پلتفرم‌ها

جهان چگونه اینترنت امن برای کودکان را تعریف می‌کند؟

کشورهای توسعه‌یافته به این نتیجه رسیده‌اند که اینترنت کودکان باید قواعد جداگانه داشته باشد. مهم‌ترین رویکردهای جهانی عبارت‌اند از:

۱. طراحی متناسب با سن (Age Appropriate Design)

پلتفرم‌ها موظف‌اند تنظیمات ایمن را به‌صورت پیش‌فرض برای کاربران زیر سن قانونی فعال کنند.

۲. مسئولیت‌پذیری الگوریتم‌ها

اگر الگوریتمی به سلامت روان کودک آسیب بزند، شرکت فناوری باید پاسخ‌گو باشد.

۳. احراز سن هوشمند

دیگر خوداظهاری سن کافی نیست. ابزارهای جدید برای تشخیص واقعی سن کاربران توسعه یافته‌اند.

۴. تمرکز بر سلامت روان

اینترنت امن برای کودکان فقط به حذف محتوای غیراخلاقی محدود نمی‌شود؛ موضوعاتی مانند اضطراب دیجیتال و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی نیز در قوانین جدید دیده شده‌اند.

وضعیت اینترنت برای رده های سنی کمتر از 10 سال در ایران

در ایران، سیاست‌گذاری حوزه اینترنت بیشتر بر «کنترل محتوا» متمرکز بوده تا «حفاظت کودک‌محور».

چالش‌های اصلی عبارت‌اند از:

• نبود قانون جامع درباره اینترنت کودکان

• فقدان نظام سن‌سنجی معتبر

• مسئولیت نامشخص پلتفرم‌ها

• کمبود آموزش سواد دیجیتال برای خانواده‌ها

نتیجه آن است که کودک ایرانی هم‌زمان آزاد و بی‌دفاع است:
آزاد در دسترسی، بی‌دفاع در برابر آسیب.

تفاوت کنترل و امنیت در اینترنت افراد نا بالغ و کودک

برای ایجاد اینترنت امن باید میان «کنترل» و «امن‌سازی» تفاوت قائل شد.

کنترل یعنی مسدودسازی گسترده. امن‌سازی یعنی طراحی هوشمند، قانون‌گذاری دقیق و پاسخ‌گو کردن بازیگران اصلی.

کشورهایی که موفق‌تر عمل کرده‌اند، اینترنت را تهدید ندانسته‌اند؛ بلکه آن را محیطی قابل تنظیم تلقی کرده‌اند.

جمع‌بندی

اینترنت کودکان اگر بدون قانون و چارچوب رها شود، می‌تواند آسیب‌زا باشد. اما تجربه جهانی ثابت کرده است که با قانون‌گذاری هوشمند، مسئولیت‌پذیری پلتفرم‌ها و آموزش خانواده‌ها می‌توان یک اینترنت امن برای کودکان ایجاد کرد.

مسئله امروز ما «بستن اینترنت» نیست؛
مسئله، «ساختن اینترنت امن برای کودکان» است.

کودک باید خط قرمز سیاست‌گذاری دیجیتال باشد، نه قربانی آن.

مشاوره کسب و کار یاراکسب