دولت الکترونیک در ایران ، سندرم سامانه ها و دردهای پنهان دیگر

     تاریخ آخرین ویرایش :   24 فروردین 1401       1 بازدید
این مطلب را در شبکه های اجتماعی خود به اشتراک بگذارید

زمان مطالعه: 4 دقیقه خبر آی‌سی‌تی – دولت الکترونیک در ایران در سال های گذشته با توسعه نامتوازن و بدون برنامه روبرو شد و باعث بروز مشکلات مختلف همچون سندرم سامانه و دردهای پنهاد دیگر شد. این مطلب به بررسی  مشکلات سد راه توسعه دولت الکترونیک در ایران و ارائه راه کارهایی پرداخته است.

دولت الکترونیک در ایران
این مطلب را در شبکه های اجتماعی خود به اشتراک بگذارید
زمان مطالعه: 4 دقیقه

دولت الکترونیک در ایران ، سندرم سامانه ها و دردهای پنهان دیگر

خبر آی‌سی‌تی – دولت الکترونیک در ایران در سال های گذشته با توسعه نامتوازن و بدون برنامه روبرو شد و باعث بروز مشکلات مختلف همچون سندرم سامانه و دردهای پنهاد دیگر شد. این مطلب به بررسی  مشکلات سد راه توسعه دولت الکترونیک در ایران و ارائه راه کارهایی پرداخته است.

نویسنده مهدی گمرکی

کنترل دسترسی ، تصدیق هویت ، عدم انکار ، محرمانگی ، امنیت ارتباطات ، جامعیت داده ، دردسترس پذیری و حفظ حریم خصوصی از اهداف مهم امنیت در شبکه ها می باشد و باید به گونه های طراحی شود که دسترسی به هر یک نباید مانعی برای دسترسی به سایر اهداف باشد. به عنوان مثال ما نمی توانیم به دلیل امنیت ارتباطات و یا حفظ حریم خصوصی در دسترس پذیری اطلاعات را با اختلال مواجه کنیم.

این مقدمه ای کوتاه بود در خصوص امنیت شبکه تا با نگاهی بهتر به موضوع بپردازیم.

چند سالی است یکی از گفتمان های مهم شکل گرفته در همه نهادها دولتی و بخش های خصوصی روند پیشرفت استقرار دولت الکترونیک بوده است. روندی که به نظر می رسد هرگز با یک برنامه جامع توسعه نیافته است و بیشتر بر مبنای بخشنامه و سایر موارد به صورت جزیره در دستگاه های مختلف به نحوی عملیاتی شده است.

توسعه ای که به دلیل نداشتن برنامه جامع به مرور امنیت مردم را با مخاطرات جدی مواجه کرده است. گاه و بی گاه پیامک هایی با موضوع کلاه برداری و در آن سو پیامک های هشدار پلیس فتا و سایر نهاد ها با موضوع هوشیار شدن مردم نشان از عمق فاجعه ای است که در پس رشد بی برنامه و غیر علمی دولت الکترونیک رخ داده است.

و این روند قطعا با حضور سامانه های مختلف ارائه خدمات دولت الکترونیک که به صورت جزیره ای شکل گرفته است بیشتر خواهد شد.

رشد سامانه های دولت الکترونیک که می توان به  آن سندرم سامانه را اطلاق کرد باعث شده مردم در جهت انجام هر یک از خدمات خود در هر سازمانی به یک سامانه اختصاصی مراجعه کنند و در هر بار استفاده از این سامانه ها ملزم به احراز هویت بدون رعایت استاندارد های خاص می شوند. آنچه برای مردم بیشتر از هرچیزی ملموس است نام های کاربری و رمز عبور متعدد جهت استفاده از هریک از این سامانه می باشد. ولی در پس این اتفاق مخاطرات بزرگ امنیتی مخفی شده است که اصولا به آن توجهی نمی شود.

این اتفاق (سندرم سامانه) به دلایل مختلفی رخ داده است که مهمترین آن بی برنامه بودن توسعه دولت الکترونیک ، نداشتن یک حکمران مرکزی برای مدیریت و استقرار دولت الکترونیک در کشور و عدم همکاری نهاد های مختلف در کشور به دلیل کلید واژه استقلال سازمانی ، از قوا مختلف کشور گرفته تا نهاد ها و حتی وزارتخانه های دولت می باشد.

این پدیده در آینده نه چندان دور می تواند تبعات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد که مهمترین آن سوء استفاده کلاهبردان از بی اطلاعی های فنی مردم و کلاهبرداری به نام سامانه های دولتی همانند آنچه امروز از طریق پیامک اتفاق می افتد می باشد.

بعد از مشکل سندرم سامانه که طبعا تمام اهداف امنیتی به خصوص کنترل دسترسی ، تصدیق هویت ، عدم انکار و محرمانگی را تحت تاثیر قرار می دهد باید به مشکل دیگر توسعه دولت الکترونیک که اتفاقا مهمترین مانع توسعه دولت الکترونیک می باشد پرداخت.

متاسفانه ناآگاهی مدیران از مقوله امنیت اطلاعات در سال های اخیر باعث شده است یکی از مهمترین اصول اساسی دولت الکترونیک که براساس چارچوب تعامل پذیری دولت الکترونیک یا EGif تعریف شده است را با اشکالات جدی مواجه کند و آن اصل مهم مقوله ای است با عنوان Openness یا بازبودن داده ها می باشد، که به مواردی همچون دسترسی آسان و امکان مشارکت همه و عدم کنترل توسط گروهی خاص اشاره دارد.

یکی از مهمترین خروجی های Openness در چارچوب تعامل پذیری دولت استفاده اکوسیستم کسب و کار در ایجاد مزیت برای داده های موجود در سازمان هاست که در نهایت می تواند به خلق سرویس های جدید و ثروت برای بخش خصوصی ایجاد شود ولی متاسفانه به بهانه امنیت داده اکوسیستم از این سرمایه مهم محروم می ماند.

و البته یکی از مهمترین موانع توسعه دولت الکترونیک در ایران شاید مانع نیروی انسانی و مدیریتی باشد که مهمترین دلیل آن می تواند ترس از دست دادن موقعیت شغلی و یا عناوین باشد، که در خصوص این مقوله باید به صورت جداگانه و تفصیلی پرداخته شود.

و اما چه باید کرد؟!

  • در گام اول باید همانند اتفاقی که در واگذاری اختیارات دولت در قالب اصل 138 به وزات ارتباطات با هدف توسعه اقتصاد دیجیتال افتاد برای بحث مهم دولت الکترونیک نیز یک نهاد فرا قوه ای با اختیارات جامع و کافی به عنوان راس برنامه ریزی دولت الکترونیک در کشور قرار بگیرد و مصوبات آن توسط کلیه دستگاه ها و نهاد ها اجرا شود.
  • یک سیستم مرکزی احراز هویت و احراز نشانی برای ارائه خدمات در دولت الکترونیک شکل بگیرد. در متون بالا اشاره کردیم که متاسفانه آنچه امروز در فرآیند احراز هویت اتفاق می افتد کاملا ناقص و دارای حفره های امنیتی بسیار زیادی می باشد. متاسفانه یکی از مهترین مولفه ای احراز هویت افراد در دولت الکترونیک که نشانی محل سکونت و یا محل اشتغال شهروندان می باشد در این فرآیند مورد بررسی قرار نمی گیرد و می تواند منبع اصلی بسیاری از تخلفات کلاهبرداران در آینده باشد. کما اینکه امروز نیز بانک ها و بسیاری دیگر از ارائه دهندگان سرویس با چنین پدیده ای مواجه شده اند و با خیل زیادی از کلاهبرداران دارای نام و نشان ولی بدون آدرس پستی روبرو شده اند.

این سیسستم مرکزی احراز هویت و نشانی باید دارای راه کارهای جامع جهت شناسایی افراد و تایید محل سکونت آنها باشد. براساس قانون در حال حاضر شرکت ملی پست به عنوان نشانی افراد به صورت کاملا الکترونیکی و از طریق پروژه جامع GNAF به ارائه سرویس احراز آدرس می پردازد و از سوی دیگر سازمان ثبت احوال نیز خدمات جامع احراز هویت را می تواند به این مرکز ارائه نماید.

  • پروژه های دولت الکترونیک به صورت فاز بندی عملیاتی گردد تا در نهایت براساس برنامه توسعه به ساختار ارائه خدمت از طریق پنجره واحد دولت الکترونیک دست یابیم.

آنچه بیان شد بخشی از مشکلات و راه کاره ها بود و می توان با حضور نخبگان علمی و اداری کشور موضوع دولت الکترونیک را در کشور با سرعت به سرانجام رسانید.

نویسنده مهدی گمرکی

کارشناس و مشاور تجارت الکترونیک

 

 

مهدی گمرکی

کارشناس ارشد و مشاور تجارت الکترونیک و دیجیتال مارکتینگ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پست بعدی

تجارت الکترونیک در ایران فرصت ها و آینده پیش رو

چ فروردین 24 , 1401
<span class="rt-reading-time" style="display: block;"><span class="rt-label rt-prefix">زمان مطالعه: </span> <span class="rt-time">4</span> <span class="rt-label rt-postfix">دقیقه</span></span> تجارت الکترونیک در ایران قطعا محرک بخش های دیگر در حوزه های فنی مهندسی ، تولید و بازرگانی خواهد بود و با توجه به مشخصه مهم این سرویس که مباحث فرامرزی آن می باشد می تواند به موتور محرک توسعه صادرات کشور تبدیل شود و تولید کنندگان کشور را به بازاری حداقل با جمعیت بیش از 500 میلیون نفر در منطقه متصل کند. در این یادادشت به تشریح مزایای توسعه تجارت الکترونیک در ایران و ظرفیت های آن در دهه جاری می پردازیم
تجارت الکترونیک در ایران